1. * * Basiseigenschappen**
-IJzer (Fe) is een chemisch element met atoomnummer 26, behorend tot de overgangsmetalen. In de natuur komt het vooral voor in de vorm van verbindingen, zoals ijzeroxide (Fe₂ O3) en ijzersulfide (FeS). IJzer heeft meerdere valentietoestanden, waaronder gewoonlijk +2 valentie (ferro-ion, Fe ² ⁺) en +3 valentie (ijzerion, Fe ³ ⁺). In het menselijk lichaam oefent ijzer voornamelijk fysiologische functies uit in de vorm van ferro-ionen.
-Vanuit fysiek perspectief is puur ijzer een zilverwit metaal met goede ductiliteit en thermische geleidbaarheid. Het kan worden aangetrokken door magneten en kan onder bepaalde omstandigheden ook worden gemagnetiseerd.
2. Verspreiding en inhoud in het menselijk lichaam**
-IJzer is een essentieel sporenelement voor het menselijk lichaam en de totale hoeveelheid ijzer in het volwassen menselijke lichaam bedraagt ongeveer 3-4 gram. Ongeveer 70% van het ijzer is aanwezig in hemoglobine, een eiwit in de rode bloedcellen dat verantwoordelijk is voor het transport van zuurstof. Bovendien is ongeveer 3% van het ijzer aanwezig in myoglobine, dat zuurstof in de spieren opslaat en transporteert, waardoor de spieren tijdens het sporten voldoende zuurstoftoevoer krijgen. Een deel van het ijzer wordt opgeslagen in weefsels zoals de lever, de milt en het beenmerg in de vorm van ferritine en hemosiderine, en dient als reservebron van ijzer die kan worden vrijgegeven wanneer het lichaam dit nodig heeft.
3. Absorptie en metabolisme**
-* * Absorptieroute * *: IJzer wordt voornamelijk geabsorbeerd in de twaalfvingerige darm en het bovenste jejunum. IJzer in voeding wordt onderverdeeld in heem-ijzer en non-heem-ijzer. Heemijzer komt voornamelijk uit dierlijke voedingsmiddelen zoals vlees, vis en gevogelte. De biologische beschikbaarheid is hoog en kan direct worden geabsorbeerd door de darmslijmvliescellen. Non-heem-ijzer komt voornamelijk uit plantaardig voedsel zoals bonen, groene bladgroenten etc. De opname ervan is relatief complex en moet worden teruggebracht tot de vorm van ferro-ionen (Fe² ⁺) voordat het kan worden opgenomen. Het wordt ook beïnvloed door verschillende factoren, zoals maagzuur, vitamine C en andere metaalionen.
-Factoren die de opname bevorderen: Vitamine C kan driewaardig ijzer (Fe ³ ⁺) reduceren tot ferro-ionen (Fe ² ⁺), waardoor de ijzeropname wordt bevorderd. Als u bijvoorbeeld ijzerrijk voedsel eet, kan het consumeren van fruit (zoals sinaasappels en aardbeien) of groenten (zoals broccoli en groene paprika's) die rijk zijn aan vitamine C de opnamesnelheid van ijzer verhogen. Bovendien helpt maagzuur ook ijzer op te lossen, waardoor het gemakkelijker wordt opgenomen.
-Factoren die de opname remmen: Sommige stoffen kunnen de opname van ijzer remmen. Fytinezuur wordt bijvoorbeeld aangetroffen in granen, bonen en noten en kan zich combineren met ijzer om onoplosbare complexen te vormen, waardoor de ijzerabsorptie wordt verminderd. Looizuur komt vooral voor in dranken als thee en koffie, en kan ook nadelige effecten hebben op de ijzeropname. Daarom wordt aanbevolen dat mensen met een ijzertekort tijdens de maaltijden geen grote hoeveelheden thee en koffie drinken.
- Metabolisch proces: na absorptie komen ferro-ionen (Fe ² ⁺) de darmslijmvliescellen binnen en een deel ervan wordt geoxideerd tot driewaardig ijzer (Fe ³ ⁺), dat zich vervolgens bindt met deferoxacine om ferritine te vormen voor opslag; Het andere deel komt in de bloedbaan terecht, bindt zich met transferrine en wordt naar verschillende weefsels en organen in het lichaam getransporteerd voor de synthese van hemoglobine, myoglobine of andere ijzerhoudende enzymen.
4. * * Fysiologische functies**
-Zuurstoftransport: Zoals eerder vermeld is ijzer een belangrijk onderdeel van hemoglobine. De ijzerionen in hemoglobine kunnen zich reversibel binden met zuurstof. Wanneer bloed door de longen stroomt, bindt hemoglobine zich met zuurstof om zuurstofrijk hemoglobine te vormen; Wanneer bloed door weefsels stroomt, geeft zuurstofrijk hemoglobine zuurstof vrij zodat weefselcellen kunnen ademen. Dit proces is cruciaal voor het behoud van de normale ademhalingsfunctie en het energiemetabolisme in het menselijk lichaam. Als er ijzertekort optreedt, kan dit leiden tot een afname van de hemoglobinesynthese, een afname van de zuurstoftransportcapaciteit en bloedarmoede door ijzertekort.
-* * Neem deel aan het energiemetabolisme * *: IJzer is een bestanddeel van veel enzymen die betrokken zijn bij cellulaire ademhaling, zoals cytochroom en succinaatdehydrogenase. Deze enzymen spelen een cruciale rol bij oxidatieve fosforylering en bevorderen de productie van intracellulaire energie (ATP). Daarom is ijzer essentieel voor het behoud van een normaal energiemetabolisme en functionele activiteit van cellen.
-Immuunfunctie: IJzer speelt ook een rol in het immuunsysteem. Het neemt deel aan de proliferatie en differentiatie van lymfocyten, en matig ijzer helpt de normale werking van de immuuncellen te behouden. IJzerstapeling kan echter ook negatieve effecten hebben op het immuunsysteem, omdat bepaalde ziekteverwekkers overtollig ijzer kunnen gebruiken voor groei en voortplanting.
5. Gebrek aan en overmatige effecten**
-IJzertekort: IJzergebrek is wereldwijd een van de meest voorkomende voedingstekorten. In de vroege stadia van ijzertekort zal het lichaam opgeslagen ijzer gebruiken om de normale functie te behouden, en er zijn mogelijk geen duidelijke symptomen. Naarmate het ijzertekort verergert, kan bloedarmoede door ijzertekort optreden, gekenmerkt door een bleke huid, duizeligheid, vermoeidheid, kortademigheid, hartkloppingen, gebrek aan concentratie en een verzwakte immuniteit. IJzergebrek bij kinderen kan ook hun groei, ontwikkeling en cognitieve vaardigheden beïnvloeden.
-Overmatige ijzerinname kan leiden tot ijzervergiftiging. Acute ijzervergiftiging wordt meestal veroorzaakt door de inname van grote hoeveelheden ijzer, wat kan leiden tot symptomen zoals misselijkheid, braken, buikpijn, diarree en maag-darmbloedingen. In ernstige gevallen kan het levensbedreigend zijn. Chronische ijzerstapeling komt vooral voor bij sommige erfelijke ziekten (zoals hemochromatose) of bij patiënten met langdurige massale bloedtransfusies, die schade kunnen veroorzaken aan de lever, het hart, de pancreas en andere organen, zoals cirrose, cardiomyopathie, diabetes, enz.
6. * *Voedselbronnen en voedingsaanbevelingen**
-Voedselbronnen: De beste bronnen van ijzer zijn dierlijke lever, bloedproducten en rood vlees (zoals rundvlees en varkensvlees), die een hoge biologische beschikbaarheid van heemijzer hebben. Peulvruchten, groene bladgroenten (zoals spinazie), volle granen, noten en andere plantaardige voedingsmiddelen bevatten ook ijzer, maar vooral non-heemijzer met een relatief lage absorptiesnelheid.
-* *Aanvullende suggestie* *: Voor mensen met ijzertekort kan het aanpassen van hun voedingsstructuur hun ijzerinname verhogen. Als de dieetaanpassing nog steeds niet aan de behoeften voldoet, kunnen ijzersupplementen worden ingenomen onder begeleiding van een arts of voedingsdeskundige. IJzersupplementen zijn er in verschillende vormen, zoals ijzersulfaat, ijzerfumaraat, enz. Het wordt over het algemeen aanbevolen om ze na de maaltijd in te nemen om maag-darmirritatie te verminderen. Tegelijkertijd kan het, om de opnamesnelheid van ijzer te verbeteren, samen met vitamine C worden ingenomen.
